بتل،گْوشتن یا گالبندانی بزانت گوں بلوچ ءِ دودمان، زندمان، سرزمین ءُ راج ءِ سرگْوست ءُ باندات ءُ مروچگیں دود ءُ ربیدگانی آدینک اِنت کہ ہما راج ءِ میار جلی، مہمان شناسی، مزن مرّی یا لگوری ءُ کوتاہی ءِ پژدر ءَ گْوشگ بوتگ اَنت، ہمے بتل مروچی ہم بلوچ ءِ دیوان، مراگاہ ءُ شاعری ءِ ارواہ اِنت، بتل گْوش اَنت مدام ہمے دابیں جاورحالانی سر ءَ تْران کتگ ءُ ہما بتل مروچیگیں جاورحالان گوں ہمدپ اَنت، بزانکہ یک بتلے ہما پنچسد سال ءَ پیش کہ بوتگ آ بتل مروچی ہم گْوشگ بیت بلے منی مروچیگیں سرحال اِنت ”چوکہ من میرو ءِ لُڑ ءَ گنداں، بالگتر بورانی چراگجاہ اِنت“
مئے لبزانک ءُ بتلانی اندر ءَ بازیں لفظ ءُ گال ءُ بتل رد گْوشگ بوتگ اَنت، پدا ہمے ردیں گال یا بتل ءُ گالبند رواج گپتگ اَنت۔ اے بتل ءِ بارہ ءَ کہ من نبشتہ کنگایاں، بازیں پٹ ءُ پولکاراں پٹ ءُ پول کتگ، بلے تچکی ءُ راستی دیم ءَ نیاتکگ چوناہا ہر یک بتلے ءَ وتی معنا ءُ بزانت وت ءَ گون اِنت، بازیں مردمے اے بتل ءَ اے داب ءَ گْوشیت کہ:
”چوکہ من میرو ءِ لُڑ ءَ گنداں، بالگتر گورانی چراگجاہ اِنت“
پدا ایشانی دلیل کمزور اِنت پرچاکہ اے گْوش اَنت کہ بالگتر گوراں چرتگ ءُ میرو ءِ لشکر ءُ میرو ءِ لُڑ ءَ گورانی دیم داشت نہ کتگ، گور یک آہوگے ءِ زاتے کہ وہداں مئے ہند ءُ دمگاں باز بیتگ بلے مروچاں سک دیر اِنت کہ گار ءُ بیگواہ اِنت، اگاں گوراں بالگتر چرتگ گڑا میرو ءِ لڑ یا میرو ءِ لشکر ءِ گناہ چے اِنت؟ ھرکس وتی کِشار ءِ پانک ءَ وت جنت ءُ اے میرو ءِ کار نہ اِنت کہ مھلوک ءِ کشارانی پانک ءَ بجنت ءُ پہ گور ءِ گلّینگ ءُ شور دیگ ءَ ہر یکے سریچکے ہما کِشار ءُ ڈگار ءِ سر ءَ بہ بندیت گڑا گور وت نزیک ءُ گْور ءِ راہ ءَ نہ گْوزیت ادا ناں لشکر ءِ گناہ اِنت ءُ ناں میرو ءُ میرو ءِ سگار ءِ۔
چہ بتل ءَ اے ہم زانگ بیت کہ میرو بالگتر ءِ سردار یا کماش بوتگ اگاں ڈنی لشکرے ءَ بالگتر ءِ سر ءَ بیڑ برتگ ءُ میرو ءَ گوں وتی لشکر ءَ آئی ءِ دیم نہ داشتگ یا دژمن ءِ لشکر ءِ دیم دارگ ءَ میرو ءَ سستی کتگ گڑا میرو شگان جنگ بیت پرچاکہ بالگتر ءِ سردار میرو اِنت ءُ سردار ءِ اے فرض اِنت کہ آ وتی بازار ءَ ڈنیگ ءُ کش ءُ گْوری مردماں جن ءُ ور ءَ میلیت
دگہ لہتے دلیل دنت ءُ پنجگور ءَ گورانی کنڈگ ءَ گوں بالگتر ءِ جیڑہ ءَ بندیت۔ اے سکیں ردیں گپے۔ نمیرانیں سید ھاشمی گْوشیت کہ:
ادا گور بوتگ اَنت، یکے مات بوتگ ءُ یکیں چُک۔ یکے ءَ ماتیں گوران گْوش اَنت ءُ یکے ءَ چکیں گوران۔ آ گْوشیت کہ ادا یک شکاریگے چہ کیچ ءَ آتکگ ہمے دوئیں گور ئِے جتگ اَنت (چُکیں گور ءُ ماتیں گور) ادا اے جاگہ ہمے نام کپتگ۔ ایشی ءَ برگ ءُ گوں بالگتر ءَ نزیک کنگ یا گوں بالگتر ءِ کارست ءَ ہمگرنچ کنگ سکیں ردیں گپے پرچاکہ اے دوئیں جدائیں کارست اَنت۔
دگہ لہتے پولکار دگہ دگہ وڑیں دلیل دینت بلے ایشانی دلیل مہکم نہ اَنت، بیا نی چاریں کہ بتل چے گْوشیت؟
چوکہ من پیش ءَ گْوشتگ اَت کہ بتل ءَ وتی پرّیچ ہر وہد ءَ وت ءَ گون اِنت، بتل گْوش اِیت کہ:
چوکہ من میرو ءِ لُڑ ءَ گنداں
بالگتر بورانی چراگجاہ اِنت۔
بزاں چوش کہ میرو بالگتر ءِ کماش بوتگ، دری لشکرے آتکگ ءُ بالگتر ئِے جتگ ءُ تمپ ءُ تاراج کُتگ، میرو ءِ لُڑ ءَ یا میرو ءِ لشکر ءَ دژمن ءِ لشکر ءِ دیم داشت نہ کتگ یا نزور ءُ لگور بوتگ گڑا اے واستا مہلوک ءَ میرو شگان جتگ کہ تئی لُڑ یا تئی لشکر ءَ دژمن ءِ دیم داشت نہ کُتگ ءُ مروچی بالگتر بوراں چرتگ، ادا”بور ءِ چرگ یا بوراں چرتگ“ گالبندے، ادا دری لشکرے ءَ بالگتر گپتگ ءُ دسگیر کُتگ۔ ادا من دگہ درورے دیاں کہ وہدیکہ گْوہرام ءَ میر چاکر نلی جنگ ءَ پْروش دات گڑا گْوہرام گْوشیت کہ:
من کُشتگ تئی نامانی ملک میران
پْروشتگ رِندانی کائمیں دیوان
حاجی شیہک ءُ اومر ء گْوہرام
گوں ہر چار ہمنامیں سمائیلاں
گوں ہردو سہراباں اومرائیناں
گوں حسن نوتک ءِ نُھیں بچّاں
تئی سری رِنداں مرد کُشیں آلی
کُشتگ ءُ دبّوجگ سگارانی۔
اد ءَ ہما وڑ ءَ گالبندے گْوشگ بوتگ کہ ”کُشتگ ءُ دبّوجگ سگارانی“ بزاں کہ زحم ءُ سگاراں دبّوج کُتگ اَنت، بلے زحم یا سگار نَیکہ روچگ بیت ءُ نَیکہ دپ بوج اِیت بزاں گْوہرام گْوشگ ءَ اِنت کہ منی لشکر ءِ سگاراں تئی لشکر پروشتگ ءُ تئی مہلوک زحمانی دبّوج کُتگ حمے داب ءَ بالگتر ءِ جیڑہ ہمے دابیں گالبندے گْوشگ بیتگ کہ بالگتر بورانی چراگجاہ اِنت بزاں بالگتر دری لشکرے ءَ جتگ ءُ پْروش داتگ ءُ بورانی چراگجاہ کُتگ۔ بگندئے بتل ءِ پژدر چوش مہ بیت یاکہ چوش بہ بیت بلے پٹ ءُ پول لوٹ اِیت۔