1951ءِ زمانگءَ بلوچیءِ اولی ماہتاک اومانءِ چاپءُ شنگءَ بگر داں مرچیگیں دؤرءَ بیا بلوچی لبزانکءَ نوکی ہپتادءُُ چیزے سال اِنت کہ الکاپیں رنگےءَ نبشتہی دروشمءَ دیما پیداگ اِنتءُُ اے ہپتاد سالانی نیامءَ شاعریءُُ ردانکءَ ابید جتاجتائیں بن گپانی سرا کتاب نویسگ بیتگ اَنت۔۱۵ءَ چہ پیش ہوں بلوچاں مکتبہِ درخانی ءِ پلیٹ فارمءَ چہ زبانءَ را نبشتہی دروشمءَ آرگءِ جہدے کتگ بلئے سرجمیں رنگےءَ سوب مندنہ بوتگ اَنت۔

خانہ فرہنگ ءِ ڈایریکٹر سید حسین تقی زادہ واقفی بلوچی اکیڈمی ءِ ترءُُ گرد ءَ شمبئے روچ 9-11-2019بلوچی اکیڈمی ءَ اتک۔چیئرمین ممتاز یوسف ءُُ جنرل سیکریٹری ظاہر جمالدینی ءَ سید حسین تقی زادہ واقفیءَ را سرجمیں اکیڈمی ءِ تروتاب کنائینت۔چیئرمین ممتاز یوسف ءَ حسن تقی زادہ ءَ اکیڈمی ءِ چہا پ بوتگیں کتاب ءُُ آوانی بہر ءُُ بانگی ءِ بابت ءَ سرپد کت۔اکیڈمی ءِ سئیل ءَ پد مہمان دیوان ءَ نشت اَنت ءُُ گپ ءُُ تران اِش کت۔

بلوچستان حکومت ءَ تنی وہدی پہ لس مہلوک ءَ چشیں کارے نہ کتگ کہ کسے آئی ءَ نام پہ جوانی ءَ بہ گپت۔انوگیں تازگیں وہیل کہ یونیورسٹی ءَ بوتگ چریشی باریں چنت زالبولانی وانگ حراب بوتگ باریں چنت لوگ ءِ مردماں وتی جنک چہ اے یونیورسٹی ءَ در کتگ اَنت۔بلئے ہما جیڑہ کہ نودربراں حکومت ءُُ نیب ءِ دیم ءَ پہ گیشوار ی ءَ داتگ ات آ سردخانہ ءَ ایر کنگ بوتگ ءُُ ایشی ءَ بابت ءَ کسءَ ہچی سرپدی دئیگ بوہگ ءَ نہ انت۔

شاہ بیک وتی بیکاری ءُُ جان بڈیاں گوں سرجمیں بازار ءِ توکا نام ءُُ دپ ات پرچا کہ شاہ بیک چہ وانگ ءَ محروم ات کاہ ءُُ بوچی مردمے نہ ات آئی ءِ کار مدام ھمیش اَت کہ ھرجاہ یے جنینانی دیوان ات تابکاری ات ہمود ءَ شت ءُُ وتا ساڑی ات کت برے چلیم یے پر کت ءُُ آورت ءُُ برے برے وت ہم تابکاری یے کت جنیناں ہرچ کارے گشت ایشی ءَ اناں نہ کت الم کارے کت برے جنینانی واستا بازار ءَ MP3 ءُُ برے چمپل ء ِ گرگ ءَ شت ءُُ یا برے گدانی ٹپہ جنگ ءَ ءُُ برے بندیک ءَ گرگ ءَ آئی ءِ مدامی کار ہمیش ات۔ وانگجاہ ءَ بچک ءُُ جنک وانگ ءَ اتنت بلئے شاہ بیک ءَ اے شوق نیست ات آئی ءَ یکروچے اوں اسکول ءِ دیم نہ دیستگ ات پرچا کہ آوت سرات۔ آئی ءَ ھکل ءُُ ھوکل کنوک نیست ات۔

نہ ایوک ءَ بلوچی بلکیں دنیا ءِ گیشتریں زبانانی دیمروئی گوں شاعری ءَ بوتگ۔ بلکیں چوش بہ گش کہ لبزانک ءِ بندات چہ شاعری ءَ بوتگ ءُُ شاعری ءَ پد اے دگہ ندکاراں نثر ءُُ ردانک نبشتہ کنگ بندات کتگ۔زی بلوچی زبان ءَ چتوریں شاعری کنگ بوتگ،آئی ءِ شاعری ءِ لوٹ چے چے بوتگ اَنت،آئی شاعری ءِ نگد چے بوتگ،آئی ءِ گوشداروکانی واہگ چے پیمیں شاعری ءَ بندوک بوتگ اَنت،اے درائیں جستانی انگت ءَ جوانیں پسوے نگدکاراں دیم ءَ آروت نہ کتگ۔ایوک ءَ ہما مغربی نگدکارانی لیکہ دیم کنگ ءُُ وتی شاعری تپاسگ بوتگ۔۔۔۔من نہ گشاں کہ اے دگہ لیکہ دارانی لیکہ چار گ ءُُ تپاسگ مہ بنت بہ بنت بلئے وتی جندئے لیکہانی زانگ اوں اژدری انت۔

بلوچی شاعری ءِ بندات: بلوچی روایتانی مطابق ءَ بلوچی شاعری بندات شہ 1450 بوتگ۔بلوچی زبان نوشتگ 1840 ءَ رند بلوچستان ءِ سرا انگریزانی قبضہ ءِ رند بوتگ کہ انگریزاں وتی مراد و مقصدانی واستہ بلوچی نبشتہ و وانگ ء ِ نیمگء ِدلگوش گور داتاے ردءَ 1874ءَ گلیڈ سٹون ءَ بلوچی “ہینڈ بک ” 1875 ہنوزامءَ “بلوچی نامہ ” رد و بند دات۔پدا 1877 تہا رچرڑ برٹن ءَ وتی “سفر نامہ سندھ “نوشتانک ءِ تہا سے بلوچی شعر مان کت۔

بلوچستان ءِ یونیورسٹی ءِ ہما کہ جیڑہ اِنت مروچی ایشی ءَ ماہ یے سرجم بوئگ ءَ انت بلئے تنی وہدے چہ حکومت ءِ نیمگ ءَ جوانیں گامگیجے زورگ نہ بوتگ۔پمشکا زارشانی نندانک ءُُ روانک در کنگ بوتگ ءُُ بوئگ اَنت۔قبائلی دمگے ءِ چنائی ءَ درائیں معالہ سک نازرک اَنت بلئے آ جیڑہ کہ گوں جنین آدمے ءَ بندوک بہ بیت آسک باز ترند بیت پرچکہ بلوچ دپتر ءَ چشیں سداں وئیل بوتگ اَنت کہ آوانی پشدر جنین آدم بوتگ اَنت بارین چنچو جنگ ءُُ جدلانی پشدر ہمے جنین آدم بوتگ اَنت بلوچ راج ءَ جنین آدم آوانی غیرت اِنت آوانی ننگ ءِ بہرے،ءُُ ایشی ءِ پہازی ءِ ہمک بلوچءَ سوگند وارتگ۔

بلوچی گدار ءِ نبشتہ کنگ ءِ رواج 1960 ءَ بناہ بوتگ۔ اے جہت ءَ حاجی فقیر محمد عنبر ءَ وتی اولی ناول”نل ءِ توار“ نبشتہ کت۔ بلوچی اکیڈمی ءَ را پہ چھاپ ءَ دات ءُُ بلوچی اکیڈمی ءَ اولی وار شنگ نہ کت دومی وار ءَ چھاپ کت۔ اولی ناول سید ظہور شاہ ءَ ”نازک“ ءِ نام ءَ شنگ کتگ ات۔